یکی از شایعترین مشکلاتی که در تابلو برقها در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) مشاهده میشود، گرم شدن بیش از حد کابلها، شینهها و ترمینالهای تجهیزات داخل تابلو است. این پدیده تقریباً در تمامی تابلو برقها رخ میدهد و بیانگر افزایش دمای اجزای حیاتی آنهاست. توجه داشته باشید که برای تشخیص دمای بالای تجهیزات، هرگز نباید با دست لمس کرد؛ زیرا خطر برق گرفتگی جدی وجود دارد.
تابلو برق چیست؟
تابلو برق به عنوان یک مرکز ترکیبی از تجهیزات مکانیکی و الکتریکی طراحی شده که وظیفه کنترل، توزیع و حفاظت از انرژی الکتریکی را در محیطهای صنعتی بر عهده دارد. این جعبه معمولاً فلزی، تجهیزاتی مانند کلیدهای قطع و وصل، ابزارهای اندازهگیری و دستگیرههای کنترلی را در خود جای میدهد تا ضمن حفاظت از کاربران در برابر شوکهای الکتریکی، تجهیزات را نیز از آسیبهای محیطی محافظت کند.
انواع ساخت بدنه تابلو برق
ساختار بدنه تابلو برقها به دو صورت جوشی یا پیچ و مهرهای انجام میشود. در تابلوهای دیواری، با ایجاد خمهای افقی و عمودی روی ورقهای فلزی، مقاومت لازم به وجود میآید. اما در تابلوهای سلولی ایستاده که ابعاد بزرگتری دارند، این خمها به تنهایی کفایت نمیکنند. به همین دلیل از ستونها و استراکچرها برای تقویت استحکام استفاده میشود. این ستونها به چند شکل طراحی میشوند:
- ستونهای U شکل یا ناودانی: با جوشکاری در زوایای بدنه تابلو، استحکام ایجاد میکنند.
- قوطیهای پروفیل: در زوایای تابلو برق به روش جوشی نصب میشوند تا مقاومت بیشتری فراهم کنند.
- مدل سیواکن: از ستونهای پیچ و مهرهای برای ساخت استراکچر بهره میبرند، که بیشتر در تابلوهای مدولار صنعتی کاربرد دارند.
نحوه تنظیم کلیدهای حرارتی در تابلو برق
کلیدهای حرارتی به گونهای طراحی شدهاند که بازه جریان قابل تنظیم دارند. این ویژگی امکان میدهد تا متناسب با جریان نامی هر موتور، مقدار جریان کلید حرارتی از طریق زبانهی مخصوص تنظیم شود. برای مثال، اگر موتوری با جریان ۲۰ آمپر داریم، کلید حرارتی باید طوری تنظیم شود که جریان قطع در حدود ۲۲ آمپر (۱۰٪ بالاتر) عمل کند. این کار باعث محافظت بهتر از موتورها در برابر اضافهبار میشود.
وسیله تست کردن حرارت تابلو برقهای صنعتی
برای بررسی میزان حرارت تابلو برقها از دستگاه Thermal Imager استفاده میشود. این دستگاه با فاصله معینی از تابلو، تصویر حرارتی آن را ثبت میکند و با نمایش طیف رنگی (آبی برای سردترین و قرمز برای گرمترین نقاط)، به شناسایی نقاط داغ کمک میکند.
عوامل متعددی موجب افزایش حرارت در تابلو برق میشوند که در دو دسته کلی قرار میگیرند:
- مشکلات اولیه شامل:
- اکسید شدن ترمینالها و کابلشوها که باعث ایجاد مقاومت اضافی و گرما میشود.
- شل شدگی اتصالات که منجر به افزایش نقطهای حرارت و نهایتاً آتشسوزی میگردد.
- مشکلات الکتریکی شامل:
- تقسیم نامتوازن جریان بین فازها که سبب گرم شدن یک فاز بیشتر از بقیه میشود.
- افت کیفیت عایق در کلیدها یا موتورها که باعث افزایش جریان نشتی و حرارت میشود.
- عدم بالانس ولتاژ سه فاز که عملکرد صحیح تابلو را مختل میکند.
برای تحلیل بهتر، ابتدا باید مشکلات اولیه توسط آمپرمتر و ولتمتر بررسی شوند.
علائم خرابی تابلو برقها
تابلو برقها به عنوان مرکز فرماندهی جریان الکتریکی ساختمان، در صورت بروز مشکل نشانههایی آشکار بروز میدهند که باید سریعاً مورد توجه قرار گیرد:
- بالا زدن مکرر کلید مینیاتوری.
- عدم ریست شدن کلیدهای حفاظتی.
- داغ شدن شدید کابلها و کلیدها.
- انتشار بوی سوختگی یا دود از داخل تابلو.
- ذوب شدن یا آتش گرفتن کابلهای داخلی.
- شنیده شدن صدای نامعمول شبیه “سرخ شدن” از تابلو.
افزایش بیش از حد دمای تابلو، منشأ بروز اغلب این مشکلات است و باید به سرعت ریشهیابی شود.
دلایل اصلی افزایش دمای تابلو برق
- شل شدن اتصالات: افت مقاومت در محل اتصال، افزایش حرارت و احتمال آتشسوزی را در پی دارد.
- عدم تعادل بار: توزیع نامتوازن بار در تابلو سه فاز، سبب افزایش دما و اختلال در عملکرد تجهیزات میشود.
- اضافه بار: بهرهگیری بیش از حد مجاز از تجهیزات، منجر به افزایش حرارت و بروز آسیبهای جدی میگردد.
- عدم استفاده از کابلشوهای بیمتال: استفاده از کابلشوهای نامناسب، محل اتصال را مستعد خوردگی و افزایش حرارت میکند.
- قرارگیری چند کابلشو روی یکدیگر: کاهش سطح تماس باعث داغ شدن محل اتصال و افزایش حرارت تابلو میشود.
عوامل محیطی مانند نفوذ رطوبت، صاعقه یا سوختن سیمها نیز به شدت در ایجاد مشکلات حرارتی مؤثرند.
چگونگی پیدا کردن معایب تابلو برق
تابلو برقها از مجموعهای از کلیدهای مینیاتوری، مدارهای الکتریکی، کنتاکتورها، هشداردهندهها و کابلهای برق تشکیل شدهاند که هر یک مسئول بخشی از توزیع انرژی در ساختمان هستند. در صورت بروز مشکل، برای یافتن عیب باید مراحل زیر طی شود:
- بررسی چشمی کابلها و اتصالات برای شناسایی آثار سوختگی یا تغییر رنگ.
- تست جریان ورودی و خروجی هر مدار با آمپرمتر.
- بررسی مقاومت عایقی تجهیزات با مگااهممتر.
- استفاده از Thermal Imager جهت تشخیص نقاط داغ.
مثلاً در یک پروژه صنعتی که آسانسور کارخانه متوقف شده بود، بررسی حرارتی نشان داد یکی از کابلهای اصلی دچار شل شدگی شده و افزایش دما عامل قطعی برق شده است. در این شرایط، محصولات CNTD به ویژه کلیدهای حفاظتی حرارتی که آژندبرق ارائه میکند، به عنوان یک راهکار مؤثر برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی معرفی شدند.
مزایای محصولات CNTD در کاهش مشکلات تابلو برق
محصولات CNTD که توسط شرکت آژندبرق تأمین میشود، با کیفیت ساخت بالا، طراحی بهینه و ویژگیهای حفاظتی خاص، نقش مهمی در بهبود ایمنی تابلو برقها دارند. کلیدهای حرارتی CNTD با قابلیت تنظیم دقیق جریان، عملکرد مطمئن و محافظت بهتر در برابر اضافه بار، انتخابی هوشمندانه برای پروژههای صنعتی مدرن در سال ۱۴۰۴ محسوب میشوند. همچنین کابلشوها و تجهیزات اتصال CNTD با متریال مقاوم در برابر خوردگی و دما، از گرم شدن اتصالات جلوگیری میکنند و عمر مفید تابلو برق را افزایش میدهند.
